Byłem, robiłem: indefinido i imperfecto

Regularne indefinido ma dwa zestawy końcówek: jeden dla czasowników na -ar, drugi wspólny dla -er i -ir. Używasz go dla zdarzenia zakończonego w konkretnym momencie przeszłości — nawet jeśli trwało jakiś czas, liczy się to, że się skończyło.

Indefinido ma sporo nieregularnych czasowników o własnym rdzeniu. „Ser” i „ir” mają identyczne formy — kontekst mówi, o który chodzi. To odmiany do zapamiętania osobno, nie da się ich wyprowadzić z bezokolicznika.

Regularne imperfecto też ma dwa zestawy końcówek (-ar osobno, -er/-ir wspólnie), ale bez wyjątków w formacji. Opisuje czynność powtarzalną, zwyczajową — polskie „robiłem zwykle / bywało, że…”.

W przeciwieństwie do indefinido, imperfecto ma tylko trzy nieregularne czasowniki: „ser”, „ir” i „ver”. Wszystkie pozostałe — nawet te bardzo nieregularne w innych czasach — odmieniają się w imperfecto całkiem zwyczajnie.

Klasyczny wzorzec narracji: imperfecto maluje trwające tło, indefinido to zdarzenie, które to tło przerywa. „Cuando” często zaznacza ten moment przełomu.

„Mientras” (podczas gdy) łączy dwie czynności trwające równolegle — obie w imperfecto. To inny wzorzec niż przerwanie z „cuando”: tu żadna z czynności nie kończy drugiej, po prostu dzieją się razem.

Ciąg jednorazowych, zakończonych czynności w kolejności narracyjnej — cały łańcuch idzie w indefinido. To szkielet opowiadania historii: „obudziłem się, zjadłem, wyszedłem”.

Wiek, godzina i opis fizyczny/emocjonalny w przeszłości domyślnie idą w imperfecto, bo opisują stan, a nie zdarzenie ograniczone w czasie — nawet w zdaniu, gdzie reszta jest w indefinido.

Żeby powiedzieć, ile czasu temu wydarzyło się coś zakończonego, używasz „hace” + odcinek czasu razem z indefinido — zdarzenie jest skończone, „hace” tylko mierzy dystans do niego.