Zaloguj
02

Przyimki

Wszystkie proste (jednowyrazowe) przyimki hiszpańskie. Zaczynamy od dwóch par, które najczęściej mylą Polaków, potem reszta — od najczęstszych po archaiczne.

Por czy para?

A2por (przyczyna / przez / za) · para (cel / dla / termin)

„Por” wskazuje przyczynę, drogę, przez co coś się dzieje albo w zamian za co (z powodu, przez, za). „Para” wskazuje cel, przeznaczenie albo termin (dla, żeby, na kiedy).

Przykłady
  • Lo hago por ti.
    /lo ˈa.ɣo poɾ ti/
    PLRobię to z twojego powodu.ENI'm doing this because of you.
  • Este regalo es para ti.
    /ˈes.te reˈɣa.lo es ˈpa.ɾa ti/
    PLTen prezent jest dla ciebie.ENThis gift is for you.
  • Caminamos por el parque.
    /ka.miˈna.mos poɾ el ˈpaɾ.ke/
    PLIdziemy przez park.ENWe're walking through the park.
  • Necesito esto para el lunes.
    /ne.θeˈsi.to ˈes.to ˈpa.ɾa el ˈlu.nes/
    PLPotrzebuję tego na poniedziałek.ENI need this by Monday.
Częsty błąd

Gracias para tu ayuda.Gracias por tu ayuda.

Podziękowania za coś, co się już stało, idą z „por” (przyczyna), nie z „para”.

A czy en?

A2a (kierunek / kontakt) · en (miejsce / wnętrze)

„A” wskazuje kierunek ruchu albo konkretny punkt kontaktu (dokąd, do kogo). „En” wskazuje miejsce, w którym coś się znajduje albo dzieje (gdzie, w czym).

Przykłady
  • Voy a Madrid.
    /ˈboj a maˈðɾið/
    PLJadę do Madrytu.ENI'm going to Madrid.
  • Vivo en Madrid.
    /ˈbi.βo en maˈðɾið/
    PLMieszkam w Madrycie.ENI live in Madrid.
  • Llamo a mi hermana.
    /ˈʝa.mo a mi eɾˈma.na/
    PLDzwonię do mojej siostry.ENI'm calling my sister.
  • El libro está en la mesa.
    /el ˈli.βɾo esˈta en la ˈme.sa/
    PLKsiążka jest na stole.ENThe book is on the table.
Częsty błąd

Voy en Madrid.Voy a Madrid.

Ruch w kierunku celu bierze „a”, nie „en” — „en” zostaje na miejscu, w którym coś jest.

Con

A1con — z (towarzystwo, narzędzie)

„Con” to najprostszy przyimek towarzystwa i narzędzia — z kim jesteś albo czym coś robisz.

Przykłady
  • Voy con mi hermano.
    /ˈboj kon mi eɾˈma.no/
    PLIdę z moim bratem.ENI'm going with my brother.
  • Escribo con un lápiz.
    /esˈkɾi.βo kon un ˈla.piθ/
    PLPiszę ołówkiem.ENI write with a pencil.

De

A1de — z, o (pochodzenie, przynależność, temat)

„De” wskazuje pochodzenie, przynależność albo temat rozmowy — skąd coś jest, czyje jest, o czym mówisz.

Przykłady
  • Soy de Polonia.
    /soj de poˈlo.nja/
    PLJestem z Polski.ENI'm from Poland.
  • Hablamos de música.
    /aˈβla.mos de ˈmu.si.ka/
    PLRozmawiamy o muzyce.ENWe're talking about music.

Sin

A1sin — bez

„Sin” to zwykłe „bez” — brak czegoś albo brak towarzystwa.

Przykłady
  • No puedo vivir sin café.
    /no ˈpwe.ðo βiˈβiɾ sin kaˈfe/
    PLNie mogę żyć bez kawy.ENI can't live without coffee.
  • Salió sin decir nada.
    /saˈljo sin deˈθiɾ ˈna.ða/
    PLWyszedł, nic nie mówiąc.ENHe left without saying anything.

Sobre

A2sobre — na, o, ponad (dotyk z góry albo temat)

„Sobre” to fizycznie „na czymś” (z kontaktem z góry) albo, przenośnie, temat rozmowy — bliskie „en”, ale podkreśla powierzchnię, nie wnętrze.

Przykłady
  • El libro está sobre la mesa.
    /el ˈli.βɾo esˈta ˈso.βɾe la ˈme.sa/
    PLKsiążka jest na stole.ENThe book is on the table.
  • Hablamos sobre el futuro.
    /aˈβla.mos ˈso.βɾe el fuˈtu.ɾo/
    PLRozmawiamy o przyszłości.ENWe're talking about the future.

Contra

A2contra — przeciwko, o (coś)

„Contra” to sprzeciw albo fizyczne oparcie o coś — przeciwnik, przeciwna strona, albo powierzchnia, o którą się coś opiera.

Przykłady
  • Luchamos contra el tiempo.
    /luˈtʃa.mos ˈkon.tɾa el ˈtjem.po/
    PLWalczymy z czasem.ENWe're racing against time.
  • Apoya la escalera contra la pared.
    /aˈpo.ʝa la es.kaˈle.ɾa ˈkon.tɾa la paˈɾeð/
    PLOprzyj drabinę o ścianę.ENLean the ladder against the wall.

Desde

A2desde — od (punkt startowy w czasie lub przestrzeni)

„Desde” wskazuje punkt startowy — od kiedy albo od jakiego miejsca coś trwa albo się zaczyna. Mocniej niż zwykłe „de” podkreśla ciągłość od tego punktu.

Przykłady
  • Desde aquí se ve el mar.
    /ˈdes.de aˈki se βe el maɾ/
    PLStąd widać morze.ENFrom here you can see the sea.
  • Vivo aquí desde 2020.
    /ˈbi.βo aˈki ˈdes.de dos mil ˈbejn.te/
    PLMieszkam tu od 2020.ENI've lived here since 2020.

Durante

A2durante — podczas, w trakcie

„Durante” pokrywa cały czas trwania czynności — coś dzieje się w tym samym okresie, nie tylko w jednym punkcie.

Przykłady
  • Durante el viaje, dormí mucho.
    /duˈɾan.te el ˈbja.xe ˈdoɾ.mi ˈmu.tʃo/
    PLPodczas podróży dużo spałem.ENDuring the trip, I slept a lot.
  • No hables durante la película.
    /no ˈa.βles duˈɾan.te la peˈli.ku.la/
    PLNie rozmawiaj podczas filmu.ENDon't talk during the movie.

Entre

A2entre — między, wśród

„Entre” to „między” dwóch punktów albo „wśród” grupy — miejsce, czas albo relacja, która łączy więcej niż jedną stronę.

Przykłady
  • El banco está entre la farmacia y el café.
    /el ˈbaŋ.ko esˈta ˈen.tɾe la faɾˈma.θja i el kaˈfe/
    PLBank jest między apteką a kawiarnią.ENThe bank is between the pharmacy and the café.
  • Entre nosotros, no me gusta.
    /ˈen.tɾe noˈso.tɾos no me ˈɣus.ta/
    PLMiędzy nami mówiąc, nie podoba mi się to.ENBetween us, I don't like it.

Hacia

A2hacia — w kierunku, ku, około

„Hacia” to kierunek, nie cel dotarcia — ruch w stronę czegoś, albo przybliżony czas („około”).

Przykłady
  • Caminamos hacia el centro.
    /ka.miˈna.mos ˈa.θja el ˈθen.tɾo/
    PLIdziemy w kierunku centrum.ENWe're walking towards downtown.
  • Llegaremos hacia las ocho.
    /ʝe.ɣaˈɾe.mos ˈa.θja las ˈo.tʃo/
    PLDotrzemy około ósmej.ENWe'll arrive around eight.

Hasta

A2hasta — aż do, do (punkt końcowy)

„Hasta” to punkt końcowy — dokąd, albo do kiedy coś trwa. Odwrotność „desde”.

Przykłady
  • Trabajo hasta las seis.
    /tɾaˈβa.xo ˈas.ta las ˈsejs/
    PLPracuję do szóstej.ENI work until six.
  • Caminamos hasta la playa.
    /ka.miˈna.mos ˈas.ta la ˈpla.ʝa/
    PLSzliśmy aż do plaży.ENWe walked all the way to the beach.

Según

B1según — według, zgodnie z

„Según” przywołuje źródło opinii albo zasady — czyim zdaniem, według jakiego kryterium.

Przykłady
  • Según el pronóstico, va a llover.
    /seˈɣun el pɾoˈnos.ti.ko ba a ʝoˈβeɾ/
    PLWedług prognozy, będzie padać.ENAccording to the forecast, it's going to rain.
  • Cada uno actúa según su criterio.
    /ˈka.ða ˈu.no akˈtu.a seˈɣun su kɾiˈte.ɾjo/
    PLKażdy działa według własnego uznania.ENEveryone acts according to their own judgment.

Tras

B1tras — za, po (formalne)

„Tras” to formalny odpowiednik „después de” (po) i „detrás de” (za) w jednym słowie — częstszy w piśmie niż w mowie.

Przykłady
  • Cerró la puerta tras de sí.
    /θeˈro la ˈpweɾ.ta tɾas de si/
    PLZamknął drzwi za sobą.ENHe closed the door behind him.
  • Tras el examen, descansó.
    /tɾas el ekˈsa.men des.kanˈso/
    PLPo egzaminie odpoczął.ENAfter the exam, he rested.

Ante

B1ante — przed, w obliczu (formalne)

„Ante” to formalne „przed” — nie w sensie miejsca (to „delante de”), a w sensie stanięcia w obliczu kogoś albo czegoś: sędziego, trudności, wyboru.

Przykłady
  • Ante el juez, dijo la verdad.
    /ˈan.te el xweθ ˈdi.xo la βeɾˈðað/
    PLPrzed sędzią powiedział prawdę.ENBefore the judge, he told the truth.
  • No se rindió ante las dificultades.
    /no se rinˈdjo ˈan.te las di.fi.kul.ˈta.ðes/
    PLNie poddał się w obliczu trudności.ENHe didn't give up in the face of difficulties.

Bajo

B1bajo — pod (dosłownie i przenośnie)

„Bajo” to „pod” — fizycznie (pod stołem) albo przenośnie (pod presją, pod czyjąś kontrolą).

Przykłady
  • El gato duerme bajo la mesa.
    /el ˈɣa.to ˈdweɾ.me ˈba.xo la ˈme.sa/
    PLKot śpi pod stołem.ENThe cat sleeps under the table.
  • Trabajamos bajo mucha presión.
    /tɾa.βaˈxa.mos ˈba.xo ˈmu.tʃa pɾeˈsjon/
    PLPracujemy pod dużą presją.ENWe work under a lot of pressure.

Mediante

B2mediante — za pomocą, poprzez (formalne, pisane)

„Mediante” to formalne „za pomocą” albo „poprzez” — środek, dzięki któremu coś się udaje. Częste w pismach urzędowych i instrukcjach, rzadkie w rozmowie.

Przykłady
  • Lo resolvimos mediante un acuerdo.
    /lo re.solˈβi.mos meˈðjan.te un aˈkweɾ.ðo/
    PLRozwiązaliśmy to poprzez porozumienie.ENWe solved it through an agreement.

Vía

B1vía — przez, poprzez (trasa, kanał)

„Vía” wskazuje trasę albo kanał, którym coś przechodzi — miejsce po drodze, albo sposób przekazania czegoś (np. „vía email”).

Przykłady
  • Viajamos a Roma vía Madrid.
    /ˈbja.xa.mos a ˈro.ma ˈbi.a maˈðɾið/
    PLLecimy do Rzymu przez Madryt.ENWe're flying to Rome via Madrid.

Versus

zapożyczenieversus — kontra (zapożyczenie z łaciny)

„Versus” to łacińskie zapożyczenie — zestawia dwie strony, głównie w sporcie, sądach i debatach. W codziennej mowie zwykle zastępuje je „contra”.

Przykłady
  • España versus Francia, esta noche.
    /esˈpa.ɲa ˈbeɾ.sus ˈfɾan.θja ˈes.ta ˈno.tʃe/
    PLHiszpania kontra Francja, dziś wieczorem.ENSpain versus France, tonight.

Cabe

archaicznecabe — obok, przy (archaiczne)

„Cabe” znaczyło „obok, przy” — dziś praktycznie wymarłe, spotykane tylko w starszych tekstach literackich. We współczesnej hiszpańszczyźnie jego miejsce zajęły „junto a” i „al lado de”.

Przykłady
  • Cabe la fuente, descansamos.
    /ˈka.βe la ˈfwen.te des.kanˈsa.mos/
    PLObok fontanny odpoczęliśmy.ENBeside the fountain, we rested.

So

archaiczneso — pod (groźbą), z powodu (archaiczne, prawnicze)

„So” przetrwało tylko w skamieniałych zwrotach prawniczych, przede wszystkim „so pena de” (pod groźbą kary). Poza takimi utartymi frazami się go nie używa.

Przykłady
  • No puede salir, so pena de multa.
    /no ˈpwe.ðe saˈliɾ so ˈpe.na de ˈmul.ta/
    PLNie może wyjść pod groźbą kary.ENHe may not leave, under penalty of a fine.